UỶ BAN NHÂN DÂN PHƯỜNG PHƯƠNG LIỆT
TRƯỜNG MẦM NON PHƯƠNG LIỆT
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Tên sáng kiến: Sử dụng nguyên vật liệu tái chế trong hoạt động tạo hình cho trẻ 4 - 5 tuổi
Tên tác giả: Nguyễn Hoàng Linh
Đơn vị công tác: Trường mầm non Phương Liệt
Chức vụ: Giáo viên
Năm 2026
MỤC LỤC
I. ĐẶT VẤN ĐỀ.. 2
1. Tính cấp thiết phải tiến hành sáng kiến. 2
2. Mục tiêu của sáng kiến. 2
3. Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu. 4
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN.. 4
1. Thực trạng vấn đề. 4
2. Một số biện pháp tổ chức thực hiện. 5
3. Kết quả đạt được. 9
4. Hiệu quả của sáng kiến. 10
4.1. Hiệu quả về khoa học. 10
4.2. Hiệu quả về kinh tế. 10
4.3. Hiệu quả về xã hội 10
5. Tính khả thi 10
6. Thời gian thực hiện đề tài 11
7. Kinh phí thực hiện sáng kiến. 11
III. KẾT LUẬN.. 11
1. Kết quả của việc ứng dụng sáng kiến. 11
2. Kết luận. 12
3. Kiến nghị, đề xuất 12
PHỤ LỤC.. 14
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Tính cấp thiết phải tiến hành sáng kiến.
- Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo hiện nay, giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển toàn diện nhân cách trẻ. Giáo dục mầm non ngày càng khẳng định vai trò là nền tảng quan trọng trong việc hình thành nhân cách và phát triển năng lực cho trẻ ngay từ những năm đầu đời.
- Đặc biệt, việc tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với mỗi giáo viên mầm non.. Trong đó, hoạt động tạo hình là một trong những phương tiện hữu hiệu giúp trẻ phát triển toàn diện về trí tuệ, thẩm mỹ và kỹ năng, tư duy sáng tạo, khả năng quan sát và sự khéo léo của đôi bàn tay.
- Tuy nhiên, trong thực tế giảng dạy cho thấy việc tổ chức hoạt động tạo hình ở một số lớp học còn mang tính rập khuôn; sử dụng nguyên vật liệu quen thuộc như giấy màu, bút sáp, đất nặn,… khiến trẻ dễ nhàm chán; thiếu sự linh hoạt; chưa khai thác hiệu quả các nguồn học liệu sẵn có trong đời sống; trẻ ít có cơ hội phát huy trí tưởng tượng.
- Trong khi đó, vấn đề bảo vệ môi trường, tiết kiệm tài nguyên đang là yêu cầu cấp thiết của xã hội hiện đại. Việc đưa nguyên vật liệu tái chế vào hoạt động giáo dục không chỉ góp phần làm phong phú hình thức tổ chức mà còn giáo dục trẻ ý thức bảo vệ môi trường ngay từ nhỏ - một giá trị mang tính bền vững. Các nguyên vật liệu tái chế như chai nhựa, vỏ hộp sữa, lõi giấy vệ sinh, nắp chai, bìa carton… lại rất phong phú, dễ tìm, gần gũi với trẻ. Nếu biết khai thác hợp lý, đây sẽ là nguồn học liệu quý giá giúp trẻ vừa học, vừa chơi, vừa hình thành ý thức bảo vệ môi trường.
- Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trong công tác giảng dạy tại lớp mẫu giáo 4 - 5 tuổi, cùng với mong muốn đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình theo hướng sáng tạo, hiệu quả và gần gũi với trẻ, tôi lựa chọn nghiên cứu và thực hiện đề tài: “Sử dụng nguyên vật liệu tái chế trong hoạt động tạo hình cho trẻ 4 - 5 tuổi”.
2. Mục tiêu của đề tài, sáng kiến.
- Đề tài “Sử dụng nguyên vật liệu tái chế trong hoạt động tạo hình cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non” được xây dựng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ thông qua việc tận dụng các nguyên vật liệu sẵn có, gần gũi trong cuộc sống, đồng thời góp phần giáo dục ý thức bảo vệ môi trường ngay từ lứa tuổi mầm non.
- Tận dụng các nguyên vật liệu tái chế sẵn có (chai nhựa, hộp giấy, bìa carton, nắp chai, lõi giấy…) để tổ chức các hoạt động tạo hình phong phú, hấp dẫn, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ 4 - 5 tuổi.
- Trước hết, mục tiêu cốt lõi của đề tài là giúp trẻ phát triển khả năng sáng tạo, trí tưởng tượng phong phú và kỹ năng thẩm mỹ cho trẻ thông qua việc sử dụng các nguyên vật liệu tái chế như: vỏ chai nhựa, hộp giấy, lõi giấy vệ sinh, nắp chai, bìa carton, vải vụn… tạo ra các sản phẩm tạo hình từ vật liệu tái chế. Thay vì sử dụng các đồ dùng tạo hình có sẵn, trẻ được trực tiếp khám phá, lựa chọn và biến những vật liệu tưởng chừng như bỏ đi thành các sản phẩm có ý nghĩa. Qua đó, trẻ hình thành tư duy sáng tạo, linh hoạt và biết trân trọng giá trị của lao động.
- Rèn luyện cho trẻ các kỹ năng vận động tinh như cắt, dán, xé, ghép… góp phần phát triển sự khéo léo của đôi tay.
- Bên cạnh đó, đề tài hướng tới việc giáo dục trẻ ý thức tiết kiệm và bảo vệ môi trường. Thông qua các hoạt động tạo hình, trẻ hiểu được rằng các vật liệu đã qua sử dụng vẫn có thể tái sử dụng vào những mục đích khác, góp phần giảm thiểu rác thải ra môi trường. Từ đó, hình thành ở trẻ những hành vi tích cực như: không vứt rác bừa bãi, biết phân loại rác đơn giản, biết giữ gìn môi trường lớp học và môi trường sống xung quanh xanh - sạch - đẹp.
- Đề tài cũng nhằm nâng cao năng lực chuyên môn cho giáo viên trong việc tổ chức hoạt động tạo hình theo hướng đổi mới, sáng tạo và lấy trẻ làm trung tâm. Giáo viên sẽ biết cách khai thác hiệu quả các nguyên vật liệu tái chế, thiết kế hoạt động phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, tạo hứng thú cho trẻ tham gia một cách tích cực và chủ động. Đồng thời, việc sử dụng nguyên vật liệu tái chế còn giúp giáo viên tiết kiệm chi phí, tận dụng nguồn nguyên liệu phong phú, dễ tìm trong thực tế.
- Ngoài ra, đề tài còn hướng tới mục tiêu tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường và phụ huynh trong việc sưu tầm, chuẩn bị nguyên vật liệu và cùng tham gia giáo dục trẻ. Khi phụ huynh nhận thức được ý nghĩa của việc sử dụng nguyên vật liệu tái chế, họ sẽ tích cực hỗ trợ nhà trường, đồng thời tạo điều kiện cho trẻ được thực hành tại gia đình, góp phần hình thành thói quen tốt một cách lâu dài.
- Cuối cùng, sáng kiến nhằm xây dựng môi trường giáo dục mở, thân thiện, giàu tính trải nghiệm, nơi trẻ được tự do sáng tạo và thể hiện ý tưởng của mình thông qua các sản phẩm tạo hình từ nguyên vật liệu tái chế. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện và hình thành nhân cách tốt đẹp cho trẻ ngay từ những năm đầu đời.
3. Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu.
3.1. Thời gian nghiên cứu
Đề tài này được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 9 năm 2025 đến tháng 3 năm 2026. Thời gian nghiên cứu này phù hợp với chu kỳ học năm học của trường mầm non, đảm bảo đủ thời gian để áp dụng các biện pháp sáng kiến và đánh giá hiệu quả của chúng. Việc triển khai trong suốt năm học cũng giúp tôi theo dõi quá trình phát triển của trẻ, từ đó có thể điều chỉnh các phương pháp giáo dục sao cho phù hợp và hiệu quả hơn.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là các học sinh lớp mẫu giáo nhỡ B2 (4-5 tuổi). Đặc biệt, sáng kiến được áp dụng trên 34 trẻ trong lớp mẫu giáo nhỡ mà tôi phụ trách. Sáng kiến này nhằm giúp trẻ phát triển tốt hơn về khả năng sáng tạo, trí tưởng tượng và kỹ năng thẩm mỹ.
3.3. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nghiên cứu của đề tài này được giới hạn trong lớp mẫu giáo nhỡ B2 trường Mầm non Phương Liệt. Nghiên cứu chỉ thực hiện trong phạm vi lớp học mà tôi trực tiếp giảng dạy, với 34 trẻ tham gia vào các hoạt động trải nghiệm. Các biện pháp sáng kiến được áp dụng chủ yếu tại lớp học, song cũng có sự kết hợp với các hoạt động ngoài lớp học như các buổi ngoại khóa, các hoạt động ngày lễ hội…
- Việc nghiên cứu trong phạm vi lớp học này giúp tôi dễ dàng theo dõi và điều chỉnh các biện pháp giáo dục một cách phù hợp, đồng thời cũng cho phép tôi đánh giá chính xác hiệu quả của các biện pháp đã thực hiện.
II. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN.
1. Hiện trạng vấn đề.
1.1. Đặc điểm tình hình
- Giáo dục mầm non là bậc học nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân, có vai trò hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách con người. Theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, trẻ được tham gia vào các hoạt động trải nghiệm, khám phá, sáng tạo nhằm phát triển toàn diện về thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm - kỹ năng xã hội và thẩm mỹ.
- Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động quan trọng trong chương trình giáo dục mầm non, giúp trẻ phát triển khả năng quan sát, trí tưởng tượng, óc sáng tạo và cảm xúc thẩm mỹ. Thông qua việc sử dụng các nguyên vật liệu khác nhau, đặc biệt là nguyên vật liệu tái chế, trẻ không chỉ được phát triển kỹ năng tạo hình mà còn hình thành ý thức bảo vệ môi trường ngay từ nhỏ.
- Từ những thực tế trên, việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp sử dụng nguyên vật liệu tái chế trong hoạt động tạo hình là cần thiết nhằm: Nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục; Phát huy tính tích cực, sáng tạo của trẻ; Góp phần giáo dục ý thức bảo vệ môi trường
Vì vậy, việc sử dụng nguyên vật liệu tái chế trong hoạt động tạo hình là hoàn toàn phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục hiện nay.
1.2. Thuận lợi
- Nhà trường luôn quan tâm đổi mới phương pháp dạy học theo hướng lấy trẻ làm trung tâm.
- Giáo viên trong lớp luôn đoàn kết, giúp đỡ, học hỏi lẫn nhau trong công việc.
- Các giáo viên trong lớp đều có tinh thần học hỏi, tính sáng tạo, tâm huyết với nghề, nhiệt tình yêu trẻ. Giáo viên có tinh thần sáng tạo, tích cực làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo.
- Quan hệ và giao tiếp với phụ huynh chặt chẽ, phụ huynh luôn nhiệt tình ủng hộ trường, lớp. Phụ huynh ngày càng quan tâm và sẵn sàng phối hợp với giáo viên trong các hoạt động của trẻ.
- Nguồn nguyên vật liệu tái chế (chai nhựa, hộp giấy, lõi giấy vệ sinh, vỏ hộp sữa…) rất phong phú, dễ tìm.
1.3. Khó khăn
- Giáo viên chưa khai thác triệt để nguyên vật liệu tái chế. Việc phân loại, vệ sinh và đảm bảo an toàn cho nguyên vật liệu còn mất thời gian.
- Trẻ ban đầu chưa biết cách sử dụng vật liệu tái chế để sáng tạo sản phẩm.
- Một số trẻ còn nhút nhát, chưa mạnh dạn, kỹ năng tạo hình chưa đồng đều.
- Phụ huynh đôi khi chưa nhận thức đầy đủ về ý nghĩa giáo dục của việc sử dụng đồ tái chế.
Kết quả khảo sát thực tế trước khi thực hiện đề tài.
| STT | Nội dung | Tổng số trẻ khảo sát | Đạt | Chưa đạt |
| Số lượng | % | Số lượng | % |
| 1 | Trẻ hứng thú | 34 | 15 | 44,1 | 19 | 55,9 |
| 2 | Kỹ năng tạo hình | 34 | 13 | 38,2 | 21 | 61,8 |
| 3 | Khả năng sáng tạo | 34 | 12 | 35,3 | 22 | 64,7 |
2. Một số biện pháp tổ chức thực hiện
- Xuất phát từ thực tế trong quá trình tổ chức các hoạt động tạo hình cho trẻ 4 - 5 tuổi, tôi nhận thấy việc sử dụng nguyên vật liệu tái chế không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn tạo cơ hội cho trẻ được khám phá, sáng tạo và hình thành ý thức bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, để hoạt động này đạt hiệu quả, giáo viên cần có những cách tổ chức phù hợp, lựa chọn nguyên vật liệu an toàn và tạo môi trường học tập hấp dẫn cho trẻ.
- Vì vậy, trong quá trình thực hiện đề tài “Sử dụng nguyên vật liệu tái chế trong hoạt động tạo hình cho trẻ 4 - 5 tuổi”, tôi đã nghiên cứu và áp dụng một số biện pháp sau nhằm nâng cao hứng thú, kỹ năng tạo hình, khả năng sáng tạo và sự tích cực tham gia của trẻ trong các hoạt động tạo hình.
2.1. Biện pháp 1: Sưu tầm và chuẩn bị nguyên vật liệu tái chế phong phú, an toàn cho trẻ.
- Để hoạt động tạo hình đạt hiệu quả, trước hết giáo viên cần chuẩn bị nguồn nguyên vật liệu tái chế đa dạng và đảm bảo an toàn cho trẻ. Giáo viên chủ động sưu tầm các vật liệu quen thuộc trong đời sống như: chai nhựa, nắp chai, hộp sữa, lõi giấy vệ sinh, hộp bánh, bìa carton, vỏ hộp sữa chua, que kem, vải vụn, lá cây khô…
- Các nguyên vật liệu sau khi thu gom cần được làm sạch, phơi khô, cắt gọn những phần sắc nhọn để đảm bảo an toàn khi trẻ sử dụng. Giáo viên phân loại và bảo quản nguyên vật liệu theo từng nhóm (nhựa, giấy, vải, nắp chai…) để thuận tiện cho trẻ lựa chọn khi tham gia hoạt động.
- Bên cạnh đó, giáo viên vận động phụ huynh cùng tham gia sưu tầm vật liệu tái chế bằng cách tuyên truyền qua bảng thông báo, nhóm lớp hoặc trong giờ đón - trả trẻ. Việc này không chỉ giúp tăng thêm nguồn nguyên liệu mà còn tạo sự gắn kết giữa gia đình và nhà trường trong việc giáo dục trẻ.
Ví dụ: Tôi đã chủ động xây dựng kế hoạch sưu tầm nguyên vật liệu tái chế phục vụ cho hoạt động tạo hình. Ngay từ đầu năm học, tôi trao đổi với phụ huynh trong giờ đón - trả trẻ và thông qua nhóm Zalo của lớp để vận động thu gom các nguyên vật liệu như: vỏ chai nhựa, lõi giấy vệ sinh, hộp sữa, bìa carton, nắp chai, thìa nhựa, vải vụn,… Những nguyên vật liệu này đều dễ tìm trong sinh hoạt hàng ngày nên phụ huynh rất hưởng ứng.
2.2. Biện pháp 2: Xây dựng môi trường hoạt động tạo hình phong phú, hấp dẫn
- Môi trường lớp học có vai trò quan trọng trong việc kích thích sự sáng tạo của trẻ. Giáo viên bố trí góc tạo hình trong lớp gọn gàng, khoa học và dễ tiếp cận, sắp xếp các nguyên vật liệu tái chế vào từng hộp, khay hoặc giỏ riêng có ký hiệu rõ ràng để trẻ dễ nhận biết và lựa chọn.
- Ngoài ra, giáo viên có thể trưng bày một số sản phẩm mẫu đơn giản làm từ vật liệu tái chế như: con vật từ lõi giấy, bông hoa từ chai nhựa, ô tô từ hộp giấy…
- Những sản phẩm này giúp trẻ có thêm ý tưởng và khơi gợi hứng thú tham
gia hoạt động.
- Các sản phẩm do trẻ làm ra cũng được trưng bày tại góc tạo hình hoặc khu vực triển lãm nhỏ của lớp. Điều này giúp trẻ cảm thấy tự hào về sản phẩm của mình, đồng thời khuyến khích trẻ tích cực tham gia các hoạt động tạo hình hơn.
Ví dụ: Tôi đã chú trọng xây dựng môi trường hoạt động tạo hình theo hướng mở, gần gũi và kích thích sự sáng tạo của trẻ. Trong lớp, tôi bố trí góc tạo hình ở vị trí thuận tiện, đủ ánh sáng, dễ quan sát. Góc được trang trí sinh động với mảng tường hài hòa, phù hợp với lứa tuổi. Các nguyên vật liệu được sắp xếp khoa học, dễ lấy - dễ cất: Khay đựng bút màu, sáp màu, hồ dán,..; Nguyên vật liệu tái chế (chai nhựa, lõi giấy, nắp chai, vỏ hộp sữa,…); Giấy màu, giấy báo cũ, vải vụn,…
2.3. Biện pháp 3: Hướng dẫn trẻ sử dụng nguyên vật liệu tái chế để tạo ra sản phẩm tạo hình
- Trong các hoạt động tạo hình, giáo viên cần hướng dẫn trẻ cách sử dụng các nguyên vật liệu tái chế một cách đơn giản, phù hợp với lứa tuổi 4 - 5 tuổi. Ban đầu, giáo viên có thể làm mẫu hoặc gợi ý các bước thực hiện như: cắt, dán, ghép, trang trí…
Ví dụ: + Dùng lõi giấy vệ sinh để làm con vật như con thỏ, con mèo.
+ Dùng nắp chai để ghép thành bông hoa hoặc bánh xe ô tô.
+ Dùng hộp giấy để làm ngôi nhà hoặc ô tô.
+ Dùng lá cây khô để tạo tranh thiên nhiên.
- Trong quá trình hoạt động, giáo viên khuyến khích trẻ tự do sáng tạo, không áp đặt trẻ phải làm giống mẫu hoàn toàn, khuyến khích trẻ tự nghĩ ý tưởng. Giáo viên gợi mở bằng các câu hỏi như: “Con muốn trang trí thêm gì cho sản phẩm của mình?”, “Con có thể dùng vật liệu nào khác để làm đẹp hơn?”, “Con sẽ làm gì từ vật này?”, “Con muốn trang trí như thế nào?”. Điều này giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, tự tin thể hiện cá tính và khả năng sáng tạo.
Ví dụ: Tôi không chỉ chuẩn bị nguyên vật liệu tái chế mà còn chú trọng hướng dẫn trẻ cách sử dụng một cách linh hoạt, sáng tạo và an toàn. Trong các hoạt động tạo hình, tôi thực hiện theo quy trình:
Gợi mở ý tưởng: Giáo viên cho trẻ quan sát mẫu hoặc tranh ảnh, đặt câu hỏi: “Con có thể làm con vật gì từ lõi giấy này?”, “Nắp chai có thể biến thành bộ phận nào của con vật?”
Làm mẫu - hướng dẫn kỹ năng cơ bản: Giáo viên hướng dẫn trẻ một số thao tác đơn giản như: dán, gắn, xếp, cắt (đối với trẻ đã thành thạo), kết hợp nhiều nguyên liệu khác nhau.
Khuyến khích trẻ sáng tạo: Không áp đặt sản phẩm giống mẫu, tôn trọng ý tưởng riêng của từng trẻ.
2.4. Biện pháp 4: Lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường thông qua hoạt động tạo hình
- Thông qua việc sử dụng nguyên vật liệu tái chế, giáo viên có thể giáo dục trẻ ý thức bảo vệ môi trường một cách nhẹ nhàng, phù hợp với lứa tuổi. Trong khi hoạt động, giáo viên giải thích cho trẻ hiểu rằng nhiều đồ vật sau khi sử dụng vẫn có thể tận dụng để làm đồ chơi hoặc sản phẩm đẹp.
- Giáo viên cũng có thể đặt các câu hỏi gợi mở như:
+ “Nếu chúng ta bỏ chai nhựa ra môi trường thì điều gì sẽ xảy ra?”
+ “Chúng ta có thể làm gì để sử dụng lại những đồ vật này?”
- Qua đó, trẻ dần hình thành thói quen tiết kiệm, tái sử dụng đồ vật và giữ gìn môi trường sạch đẹp.
- Xây dựng góc tạo hình phong phú, trang trí lớp học bằng sản phẩm tái chế, trưng bày sản phẩm của trẻ. Tạo động lực và niềm tự hào cho trẻ.
- Giáo viên đã lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường một cách nhẹ nhàng, gần gũi thông qua các hoạt động tạo hình với nguyên vật liệu tái chế.
Ví dụ: Trong hoạt động tạo hình “Làm chậu cây nhỏ từ vỏ hộp sữa chua”
- Trẻ sử dụng vỏ hộp sữa chua trang trí thành chậu cây
- Sau đó, tôi và trẻ cùng reo hạt đậu xanh vào chậu
- Trong quá trình thực hiện, tôi đã lồng ghép: Giáo dục trẻ biết tái sử dụng rác thải nhựa; Biết chăm sóc cây xanh, giữ gìn môi trường sống
2.5. Biện pháp 5: Phối hợp với phụ huynh trong việc sử dụng nguyên vật liệu tái chế
- Sự phối hợp giữa giáo viên và phụ huynh đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ. Giáo viên thường xuyên trao đổi, tuyên truyền về lợi ích của tái chế với phụ huynh về ý nghĩa của việc sử dụng nguyên vật liệu tái chế trong giáo dục trẻ, giúp phụ huynh hiểu đây không chỉ là hoạt động vui chơi mà còn giúp trẻ phát triển khả năng sáng tạo và ý thức bảo vệ môi trường.
- Giáo viên có thể khuyến khích phụ huynh cùng trẻ sưu tầm nguyên vật liệu tại nhà như hộp sữa, chai nhựa, nắp chai… Hướng dẫn phụ huynh cùng trẻ làm những sản phẩm đơn giản. Ngoài ra, trong các ngày hội, ngày lễ của lớp, giáo viên có thể tổ chức trưng bày sản phẩm từ vật liệu tái chế để phụ huynh cùng tham quan và chia sẻ.
- Việc phối hợp này sẽ giúp trẻ được trải nghiệm hoạt động sáng tạo không chỉ ở trường mà còn ở gia đình, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục.
Ví dụ: Ngay từ đầu năm học, tôi tuyên truyền đến phụ huynh thông qua: Họp phụ huynh đầu năm; Trao đổi trực tiếp khi đón – trả trẻ; Nhóm Zalo của lớp
Nội dung tuyên truyền tập trung vào: Ý nghĩa của việc sử dụng nguyên vật liệu tái chế; Lợi ích đối với sự phát triển sáng tạo của trẻ; Hướng dẫn phụ huynh cách lựa chọn nguyên vật liệu an toàn.
Phụ huynh được khuyến khích thu gom các vật liệu như: chai nhựa, hộp sữa, lõi giấy, bìa carton, vải vụn… và gửi đến lớp.
Kết quả khảo sát sau khi thực hiện đề tài:
| STT | Nội dung | Tổng số trẻ khảo sát | Đạt | Chưa đạt |
| Số lượng | % | Số lượng | % |
| 1 | Trẻ hứng thú | 35 | 34 | 97 | 1 | 3 |
| 2 | Kỹ năng tạo hình | 35 | 33 | 94 | 2 | 6 |
| 3 | Khả năng sáng tạo | 35 | 31 | 89 | 4 | 11 |
3. Kết quả sau khi áp dụng giải pháp sáng kiến tại đơn vị.
Sau khi áp dụng các biện pháp sử dụng nguyên vật liệu tái chế trong hoạt động tạo hình cho trẻ, tôi nhận thấy đã đạt được những kết quả tích cực như sau:
* Đối với trẻ
- Trẻ hứng thú, tích cực tham gia vào các hoạt động tạo hình hơn trước. Không khí giờ học trở nên sôi nổi, vui vẻ.
- Trẻ biết sử dụng đa dạng nguyên vật liệu tái chế (chai nhựa, hộp sữa, lõi giấy, nắp chai,…) để tạo ra sản phẩm.
- Kỹ năng tạo hình của trẻ được nâng cao rõ rệt: Biết cắt, dán, xé, lắp ghép linh hoạt; Biết phối hợp màu sắc hài hòa; Có ý tưởng sáng tạo riêng, không còn rập khuôn.
- Trẻ phát triển trí tưởng tượng và óc sáng tạo: nhiều sản phẩm độc đáo như con vật, phương tiện giao thông, đồ dùng gia đình… được tạo ra từ vật liệu bỏ đi.
- Trẻ hình thành ý thức bảo vệ môi trường: Biết nhặt, giữ gìn và tái sử dụng vật liệu; Không vứt rác bừa bãi; Biết phân biệt rác tái chế và rác thải thông thường
* Đối với giáo viên
- Giáo viên nâng cao được kỹ năng tổ chức hoạt động tạo hình sáng tạo.
- Biết khai thác và tận dụng hiệu quả nguyên vật liệu sẵn có, tiết kiệm chi phí.
- Chủ động, linh hoạt hơn trong việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng lấy trẻ làm trung tâm.
- Tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong việc hướng dẫn trẻ sáng tạo từ vật liệu mở.
* Đối với phụ huynh
- Phụ huynh có sự thay đổi nhận thức rõ rệt, hiểu được ý nghĩa của việc sử dụng nguyên vật liệu tái chế trong giáo dục.
- Tích cực phối hợp với giáo viên, thu gom nguyên vật liệu sạch gửi đến lớp. Cùng trẻ làm đồ chơi tại nhà;
- Tăng cường sự gắn kết giữa gia đình và nhà trường.
4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
4.1. Hiệu quả về khoa học
- Sáng kiến đã góp phần đổi mới phương pháp giáo dục theo hướng, giúp trẻ được trải nghiệm, khám phá và phát huy tính sáng tạo.
- Thông qua việc sử dụng nguyên vật liệu tái chế, trẻ được phát triển toàn diện các lĩnh vực: nhận thức, thẩm mỹ, vận động, ngôn ngữ và kỹ năng xã hội. Đồng thời, hình thành tư duy sáng tạo và ý thức bảo vệ môi trường từ sớm.
- Sáng kiến có tính hệ thống, dễ áp dụng, phù hợp với thực tiễn giáo dục mầm non và có khả năng nhân rộng trong các cơ sở giáo dục.
4.2. Hiệu quả về kinh tế
- Sáng kiến đã giúp tiết kiệm đáng kể chi phí mua sắm đồ dùng, đồ chơi và nguyên vật liệu tạo hình do tận dụng các vật liệu tái chế sẵn có như chai nhựa, hộp giấy, nắp chai…
- Giảm gánh nặng kinh phí cho nhà trường và phụ huynh, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, tránh lãng phí.
- Ngoài ra, giáo viên có thể chủ động tạo ra nhiều đồ dùng dạy học phong phú, đa dạng mà không tốn kém chi phí, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục với nguồn kinh phí thấp.
4.3. Hiệu quả về xã hội
- Sáng kiến góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ ngay từ nhỏ thông qua việc tái sử dụng nguyên vật liệu, hình thành thói quen tiết kiệm và không lãng phí.
- Tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường và phụ huynh trong việc giáo dục trẻ, tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa gia đình - nhà trường - xã hội.
- Đồng thời, sáng kiến còn góp phần lan tỏa ý nghĩa của việc tái chế trong cộng đồng, xây dựng môi trường giáo dục xanh - sạch - đẹp và thân thiện.
5. Tính khả thi
- Sáng kiến được áp dụng tại lớp nhỡ B2 có tính khả thi cao vì nguyên vật liệu tái chế dễ tìm, sẵn có trong cuộc sống hàng ngày, chi phí thấp và an toàn khi sử dụng cho trẻ. Có thể áp dụng được sáng kiến tại các lớp trong trường mầm non Phương Liệt.
- Các giải pháp đơn giản, dễ thực hiện, phù hợp với điều kiện thực tế của các trường mầm non. Giáo viên có thể linh hoạt áp dụng trong nhiều chủ đề và hoạt động khác nhau.
- Bên cạnh đó, sáng kiến nhận được sự đồng thuận và phối hợp tích cực từ phụ huynh, nên có thể triển khai rộng rãi và duy trì lâu dài.
6. Kinh phí thực hiện sáng kiến
- Sáng kiến sử dụng chủ yếu các nguyên vật liệu tái chế sẵn có như chai nhựa, hộp giấy, nắp chai… do giáo viên và phụ huynh thu gom, nên kinh phí thực hiện rất thấp. (gần như không đáng kể)
- Chi phí phát sinh (nếu có) chỉ là một số vật dụng hỗ trợ như: kéo, keo dán, băng dính, màu vẽ… và đều nằm trong khả năng chi trả của nhà trường.
- Vì vậy, sáng kiến không đòi hỏi kinh phí lớn nhưng vẫn mang lại hiệu quả giáo dục cao.
III. KẾT LUẬN
1. Kết quả của việc ứng dụng sáng kiến
Sau một năm học triển khai sáng kiến “Sử dụng nguyên vật liệu tái chế trong hoạt động tạo hình cho trẻ 4 - 5 tuổi” tại lớp mẫu giáo nhỡ B2, tôi nhận thấy những kết quả đạt được rất rõ rệt trên nhiều phương diện
* Đối với trẻ
Về hứng thú và thái độ tham gia hoạt động: Trẻ tích cực, chủ động tham gia các hoạt động tạo hình; Tỷ lệ trẻ hứng thú tăng rõ rệt; Trẻ mạnh dạn, tự tin hơn khi trình bày ý tưởng và sản phẩm
Về khả năng sáng tạo: Trẻ biết tận dụng các vật liệu khác nhau để tạo ra sản phẩm phong phú Sản phẩm không còn rập khuôn mà mang tính cá nhân rõ nét; Trẻ biết kết hợp nhiều vật liệu: giấy + nắp chai + chai nhựa…
Về kỹ năng: Trẻ thành thạo hơn trong các kỹ năng: Cắt, dán, xé, lắp ghép Phối hợp tay - mắt linh hoạt Biết lựa chọn và sử dụng vật liệu phù hợp với ý tưởng
Về nhận thức và giáo dục môi trường: Trẻ hiểu được: Thế nào là vật liệu tái chế Lợi ích của việc tái sử dụng đồ vật; Hình thành thói quen: Không vứt rác bừa bãi Biết phân loại rác đơn giản
* Đối với giáo viên
- Giáo viên chủ động, linh hoạt hơn trong tổ chức hoạt động.
- Nâng cao năng lực sáng tạo và thiết kế bài dạy.
- Biết tận dụng nguyên vật liệu sẵn có thay vì phụ thuộc vào đồ dùng mua sẵn.
- Tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong giáo dục bảo vệ môi trường
* Đối với phụ huynh
- Nhận thức được ý nghĩa của việc tái chế trong giáo dục trẻ
- Tích cực phối hợp với giáo viên: Thu gom nguyên vật liệu; Cùng con làm đồ chơi tại nhà
2. Kết luận:
- Qua quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài tại lớp mẫu giáo nhớ B2 tôi có thể khẳng định rằng việc sử dụng nguyên vật liệu tái chế trong hoạt động tạo hình đã mang lại hiệu quả thiết thực và toàn diện. Trẻ trở nên hứng thú hơn trong hoạt động học, mạnh dạn thể hiện ý tưởng cá nhân, sản phẩm tạo hình phong phú và sáng tạo hơn. Đồng thời, giáo viên cũng nâng cao được năng lực tổ chức hoạt động, chủ động đổi mới phương pháp dạy học; phụ huynh có sự phối hợp tích cực với nhà trường trong việc giáo dục trẻ.
- Việc sử dụng nguyên vật liệu tái chế trong hoạt động tạo hình không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non mà còn giáo dục trẻ ý thức tiết kiệm, bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững. Việc tận dụng nguyên vật liệu tái chế không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn góp phần xây dựng môi trường giáo dục xanh - sạch - đẹp - an toàn.
- Sử dụng nguyên vật liệu tái chế trong hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non là một hướng đi đúng đắn, phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục hiện nay theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm. Thông qua việc tổ chức các hoạt động sáng tạo với vật liệu tái chế, trẻ không chỉ được phát triển kỹ năng tạo hình mà còn được khơi gợi trí tưởng tượng, khả năng sáng tạo và hình thành ý thức bảo vệ môi trường ngay từ những năm đầu đời.
- Đặc biệt, thông qua các hoạt động trải nghiệm với nguyên vật liệu tái chế, trẻ không còn học một cách thụ động mà trở thành chủ thể tích cực của hoạt động, biết suy nghĩ, tìm tòi và sáng tạo theo cách riêng của mình. Đây chính là mục tiêu cốt lõi của giáo dục mầm non hiện đại.
3. Khuyến nghị, đề xuất
Để việc sử dụng nguyên vật liệu tái chế trong hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non được triển khai hiệu quả và nhân rộng, tôi xin đề xuất một số khuyến nghị sau:
* Đối với nhà trường
- Tạo điều kiện về cơ sở vật chất, không gian để giáo viên tổ chức các hoạt động tạo hình sáng tạo.
- Khuyến khích, động viên giáo viên làm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu tái chế, có hình thức khen thưởng kịp thời.
- Tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn về sử dụng vật liệu tái chế để giáo viên học hỏi, trao đổi kinh nghiệm.
* Đối với giáo viên
- Chủ động nghiên cứu, sáng tạo trong việc khai thác và sử dụng nguyên vật liệu tái chế phù hợp với từng độ tuổi.
- Linh hoạt tổ chức hoạt động theo hướng lấy trẻ làm trung tâm, khuyến khích trẻ tự do sáng tạo, không áp đặt.
- Chú ý đảm bảo an toàn, vệ sinh khi lựa chọn và sử dụng vật liệu tái chế cho trẻ.
- Tăng cường phối hợp với phụ huynh trong việc thu gom, chuẩn bị nguyên vật liệu.
* Đối với phụ huynh
- Nhận thức đúng đắn về ý nghĩa của việc sử dụng nguyên vật liệu tái chế trong giáo dục trẻ.
- Tích cực thu gom, cung cấp nguyên vật liệu sạch, an toàn cho lớp học.
- Phối hợp cùng giáo viên hướng dẫn trẻ sáng tạo tại nhà, góp phần củng cố kỹ năng cho trẻ.
- Giáo dục trẻ ý thức tiết kiệm, bảo vệ môi trường trong sinh hoạt hàng ngày.
Từ những kết quả đạt được, có thể khẳng định rằng sáng kiến này hoàn toàn có thể được nhân rộng trong toàn trường và các cơ sở giáo dục mầm non khác, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng yêu cầu đổi mới trong giai đoạn hiện nay.
Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, đề tài không tránh khỏi những hạn chế nhất định. Tôi rất mong nhận được sự góp ý của Ban giám khảo và đồng nghiệp để sáng kiến được hoàn thiện hơn và áp dụng hiệu quả hơn trong thực tiễn.
Tôi xin cam đoan, đây là sáng kiến kinh nghiệm của tôi, không sao chép nội dung của người khác.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Xác nhận của cơ quan Phương Liệt, ngày 26 tháng 03 năm 2026
(Ký tên, đóng dấu) Người viết sáng kiến
Tưởng Minh Hường Nguyễn Hoàng Linh
PHỤ LỤC
Một số hình ảnh minh hoạ
Hình ảnh 1: Giá để học liệu | |
Hình ảnh 2: Nguyên liệu tái chế: quả thông, dây kém, thìa nhựa | |
Hình ảnh 3: Nguyên liệu tái chế: quả bông, cốc giấy, lõi giấy | |
|
| Hình ảnh 4: Nguyên liệu tái chế: vỏ sò, vỏ ốc, vỏ ngao | |
Hình ảnh 5: Nguyên liệu tái chế: vỏ chai nhựa, nắp chai, vỏ hộp sữa | |
Hình ảnh 6: Bé làm chậu hoa từ cành đào, vỏ chai lavie và đất nặn | |
Hình ảnh 7: Bé làm lọ hoa từ vỏ chai coca và đất nặn | |
|
| Hình ảnh 8: Bé làm cây hoa từ lõi giấy vệ sinh, bìa mika và đất nặn | |
Hình ảnh 9: Bé làm ống nhòm từ lõi giấy vệ sinh và ống hút | |
|
| Hình ảnh 10: Bé làm máy bay từ cốc giấy, bìa màu, giấy màu | |
|
| Hình ảnh 11: Bé làm chú bộ đội từ que kem, xốp và dạ màu màu | |
|
| Hình ảnh 12: Bé làm tranh từ các loại nắp chai, giấy màu và bông | |
|
| Hình ảnh 13: Bé làm con thỏ từ vỏ hộp Yakult, xốp màu và bông | |
Hình ảnh 14: Bé làm con thỏ từ thìa nhựa, xốp màu và dây kẽm nhung | |
